Türkiye’de
ilk ciddi mağara araştırması Dr. Abdullah Bey tarafından Yarımburgaz’da
yapıldı. Verhandlungen der k.k.
Geologischen Reichsanstalt dergisinin 30 Eylül 1869 tarihli 12. sayısında
yayınlanan bu makale Türkiye’de bir mağara ile ilgili yapılmış ilk bilimsel
çalışma özelliğini taşıyor.
Türkiye’de
mağara araştırmaları Jeolog Dr. Temuçin Aygen sayesinde 1950 li yılların ikinci
yarısından itibaren ivme kazandı. Temuçin Aygen’in 1964 yılında kurduğu, o
günkü ismi ile Türkiye Mağara Araştırma Cemiyeti, bugünkü ismi ile Mağara Araştırma Derneği (MAD), yurdumuzun
ilk mağaracılık kuruluşudur.
1973 yılında
Türkiye’nin ilk üniversite mağara kulübü olan Boğaziçi Üniversitesi Mağara Araştırma Kulübü
(BÜMAK) kuruldu. Hızla gelişen kulüp kısa bir sürede birçok mağaranın
araştırmasını tamamladı. Bulak-Mencilis, Ilgarini, Yarımburgaz, Dupnisa
bunlardan sadece birkaçıdır.
1979’da kurulan MTA
Mağara Araştırma Birimi ise ilk resmi kuruluş olma özelliğindedir.
1989
yılına gelindiğinde, Anamur’daki Çukurpınar düdeninin bulunması, hem
BÜMAK’lılar hem de Türkiye’de yapılan mağaracılık için bir dönüm noktası oldu.
Ardarda yapılan gezilerle, Çukurpınar düdeni Türkiye’nin en derin mağarası oldu
ve tarihte ilk defa Türk mağaracılar -1000 metre’nin altına inmiş oldular.
Türk
mağaracılarının gerçek anlamda birbirleriyle tanışmaları, 1990 yılında
İstanbul’da 1. Speleoloji Sempozyumu sırasında oldu.
1992
yılında BÜMAK’ın Düdenyayla’da geçirdiği kazanın kurtarma çalışmalarına, MAD
ekibinin katılmasından sonra, gruplar arasında iletişimin önemi ve Türkiye’de
bir kurtarma grubu organizasyonunun gerekliliği iyice anlaşıldı.
1993
yılında İstanbul’da düzenlenen 1. Speleoloji Sempozyumdaki “Türkiye
Mağaracılığının Sorunları ve Çözüm Önerileri” adlı panel sonucunda Türk Mağaracılık Grupları Koordinasyon Kurulu
kuruldu.
1994’e
gelindiğinde Ankara’da düzenlenen II. Mağarabilim Sempozyumu’nda MAD ve
BÜMAK’ın ortaklaşa hazırladıkları bildiriyle, Türkiye Mağaracılar Birliği’nin (TMB)
kuruluşu duyuruldu, ilk tüzük önerisi sunuldu ve Birlik sempozyuma katılan
diğer gruplarca da kabul gördü.
Şubat
2002’de Eskişehir’de bir ortak kurtarma çalıştayı (partner kurtarma teknikleri)
düzenlendi. 2003 Mart’ında Türk mağaracıları bu defa Karaburun’da biraraya
geldiler. Yine aynı dönemde Dokuz Eylül Üniversitesi’ndeki mağaracıların
katkısıyla, Türk mağaracılığındaki boşluğu doldurmak üzere, Speleotürk adlı
bilimsel bir dergi yayınlanmaya başlandı.
1990’lardan
sonra, sayıları 4-5’i geçmeyen mağara kulüp ve dernekleri, bugünlerde 14’e
ulaştı. Türkiye Mağaracılar Birliği çatısı altında mağaracılık aktiviteleri,
belli standartlarda, ortak bir eğitim anlayışı içerisinde, bütün mağaracıları
kucaklayacak şekilde devam etmektedir.
2003
yılında BÜMAK tarafından Türkiye derinlik rekoru kırıldı ve -1420 metreye
inildi.
Kasım
2006 te toplanan TMB, çeşitli alt gruplar oluşturarak daha sistematik bir şekilde
çalışmalarına devam etti. Bu çalışmaları ayda bir kez çıkaracağı bir bültenle
ve web sitesi üzerinden tüm mağaracılara duyurmayı amaçlamaktadır.
