Kıyı Kanunu (3621), tüm Türkiye kıyılarının doğal ve kültürel özelliklerini gözeterek koruma ve toplum yararlanmasına açık, kamu yararına kullanma esaslarını belirlemek amacıyla 1990 yılında yürürlüğe girmiştir. Tam olarak uygulanması halinde, Kıyı Kanunu Türkiye’nin kıyılarında ve kıyıların devamı niteliğindeki sahil şeritlerinde yer alan doğal yaşam alanlarını (sulak alanlar, kumullar, kumsallar ve nehir taraçaları vb.) her türlü olumsuz gelişmeye ve yapılaşmaya karşı koruyacak önemli bir yasal dayanaktır.

Uzun yıllardır, Kıyı Kanunu’nun tam olarak uygulanmadığı, Türkiye’nin her tarafında kanuna aykırı gelişmelerin yaşandığı gözleniyor, haberleri ve şikayetleri duyuluyordu. Ancak son yıllarda Hükümetin anayasayı ve Kanunu ihlal edecek girişimlere yeşil ışık yakması adeta herşeyi unutturdu. Örneğin,

i)                    30 Mart 2004 tarihinde yürürlüğe giren “Kıyı Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik”,

ii)                   06.10.2005 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bazı kamu arazilerinin turizm amaçlı yatırımlar için tahsis edileceği duyurusu.

iii)                 ve son olarak da Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanan Kıyı Kanunu’ndaki değişiklik yapılmasına dair yasa taslağı çalışması.

Doğa koruma bakımından çok önemli hassas ekosistemler olan kıyılarımızı korumak yerine, Hükümetin ne yapmaya çalıştığını anlamak mümkün değil. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’ne imza atmış, çok zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip bir ülkede yaşadığımızın farkında olduğumuzu, Hükümetin hepimizin adına doğal kaynaklarımızı korumak ve yönetmek sorumluluğunu yerine getirdiğini görmek istiyoruz.

Yeni alanların yatırıma açılması, duble yollar ve kanun dışı girişimlere af getiren düzenlemeler daha fazla doğal alanın parçalanmasını ve bağlantı yollarının artmasını körüklüyor. Her ne şekilde olursa olsun, yeni hazine arazileri yatırımcıya tahsis edilmeden önce, Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) çalışmalarının yapılması çok önemli. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 06.10.2005 tarihinde turizm amaçlı tahsis edileceği duyurulan bazı kamu arazileri (Adana-Yumurtalık Sahili, Çanakkale-Bozcaada, Isparta-Davras Dağı ve Kütahya-Murat Dağı), elimizdeki verilere göre en az 60 nesli tehlike altında bitkiye ev sahipliği yapıyor. Bu alanlar, Derneğimizin yaptığı çalışmalarda Türkiye’nin Önemli Bitki Alanları olarak tanımlanmıştır.

Türkiye’de kıyıların mevcut durumu ve geleceği karanlıktır: Kıyı Kanunu tam olarak uygulanmamakta, kıyılarımızın çok az bir bölümü resmi olarak korunmakta ve büyük bir çoğunluğu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır. Üstelik, kıyılarımızı yatırımcılara teslim ederek daha fazla yapılaşmaya açacak Kıyı Kanunu’nda değişiklik öngören yasa tasarıları hazırlanmaktadır. Biz Türkiye’de yaşayanların Hükümetten beklentisi, kıyılarımızı yatırımcıların lehine yapılaştırmak değil, kamu yararına korumaktır.

Dünya uygarlığının temellerinin atıldığı, yüzyıllardır farklı kültürlerin geliştiği  kıyılarımızı ve tüm anayasal haklarımızı koruyacak hukuk gücünün, ekonomik ve kişisel çıkarlar nedeniyle zedelenmesine izin verilmemelidir. Siyasi hedefler ve yatırımlar hayata geçirilirken, Türkiye kıyılarının kolayca cehenneme dönüştürülebileceği öngörülmelidir.

Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD)

İstanbul, 2 Mayıs 2006