 |
1. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi:
Uluslararası çevre koruma sözleşmeleri arasında
toplam 170'den fazla üye ülkenin imza attığı en çok
kabul gören çevre sözleşmesidir. Biyolojik
Çeşitlilik Sözleşmesi'nin amaçları biyolojik
çeşitliliğin korunması, südürülebilir kullanımı ve
genetik kaynaklardan adil ve eşit olarak
yararlanılmasıdır. 1993 yılının sonlarından itibaren
uygulamaya konan sözleşmenin uluslararası ve ulusal
düzeyde etkisi büyük olmuştur. Türkiye bu sözleşmeye
1996 yılında taraf olmuştur. Her üye ülke kendi
ulusal biyolojik çeşitlilik stratejisi/eylem planını
hazırlamak ve eylem planının içerdiği önlemleri
uygulamaya koymakla yükümlüdür. Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi'nin diğer uluslararası sözleşmelerle (Ramsar
Sözleşmesi, Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi ve iklim
Değişikliği Sözleşmesi) ve Sivil Toplum Örgütleri
ile de pek çok bağlantısı vardır. |
2. Bern Sözleşmesi (Avrupa'nın Yaban Hayatı ve
Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi):
Bu sözleşme Avrupa Birliği tarafından geliştirilmiş
ve 1982 yılında uygulamaya konmuştur. Yalnızca
Avrupa Birliği ülkelerini değil aynı zamanda Orta ve
Doğu Avrupa ülkelerini de içine alır. Bern
Sözleşmesi Avrupa'nın doğal bitki ve hayvan türleri
ve onların doğal yaşam ortamlarının korunmasına; üye
ülkeler arasında işbirliğine ve göç eden türler
dahil olmak üzere tehlike altındaki türlere dikkat
çekmektir. Türkiye sözleşmeye 1984 yılnda üye
olmuştur.
3. CITES
Sözleşmesi (Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve
Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin
Sözleşme):
CITES günümüzde hayvan ve
bitki türlerinin ticareti konusunda dünyada en
yaygın olarak uygulanan sözleşmedir.
1975 yılından beri uygulanan sözleşmeye üye
ülkelerin sayısı 140'ı aşmıştır. İzin ve sertifika
sistemiyle çalışan CITES, sözleşmenin eklerinde
listelenen bitki ve hayvan türlerinin uluslararası
ticaretini izlemekte ve kontrol etmektedir. Türkiye
CITES Sözleşmesi'ne 1994 yılında 124. ülke olarak
imza atmıştır.
4. Dünya Mirası
Sözleşmesi (Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının
Korunmasına Dair Sözleşme):
Bu sözleşme dünyanın
olağanüstü doğal ve/veya kültürel mirasının
korunması ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesi
amacıyla ulusları işbirliğine çağıran önemli bir
araçtır. Türkiye bu sözleşmeye 1983 yılında taraf
olmuştur. Bu sözleşme kapsamında 129 ülkede toplam
754 alan Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir. Dünya
Miras Listesi'nde Türkiye'den 9 alan yer almaktadır:
İstanbul'un Tarihi Alanları, Göreme ve Kapadokya
Milli Parkı, Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası,
Hattuşaş (Boğazköy), Nemrut Dağı, Xanthos-Letoon,
Pamukkale-Hierapolis, Safranbolu şehri, Truva
Arkeolojik Kenti.
5. Ramsar
Sözleşmesi (Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı
Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar
Hakkında Sözleşme):
Sözleşme sulakalanların
olağanüstü özelliklerine ve yaşantımıza kattığı
sayısız çeşitlilik ve zenginliğe dikkat çekmektedir.
Ramsar'da (iran) 1971 yılında imzalanmıştır.
Yalnızca sulakalan ekosisteminin dünya çapında
koruma altına alınmasını amaçlayan tek uluslararası
sözleşmedir. Türkiye'nin 1994 yılında taraf olduğu
sözleşmeye üye ülke sayısı 90'ı aşmıştır. Türkiye'de
toplam 9 sulak alan Ramsar Alanı ilan edilmiştir:
Göksu Deltası, Seyfe Gölü, Burdur Gölü, Sultan
Sazlığı, Manyas Gölü, Kızılırmak Deltası, Uluabat
Gölü, Gediz Deltası, Akyatan Gölü.
|
